Johny Srouji là phó chủ tịch cấp cao chịu trách nhiệm về công nghệ phần cứng của Apple. Ông cũng là người đứng đầu bộ phận nghiên cứu và phát triển chip, nơi đã thiết kế ra những SoC A-Series giúp thiết bị của Apple trở nên khác biệt bên cạnh thiết kế ngoại hình, camera hay màn hình. Trong bài viết bên dưới mời bạn gặp gỡ Srouji, nghe ông chia sẻ về việc làm SoC của riêng Apple thay vì dùng linh kiện của bên thứ ba, biết thêm về quá khứ của ông cũng như hiểu được triết lý sống và làm việc không ngại khó khăn của một người đã góp phần quan trọng trong việc tạo ra bộ não cho những chiếc iPhone, iPad.

iPad Pro, con chip của Srouji và con đường bước ra công chúng

Khoảng hơn một năm trước, Apple gặp một vấn đề: chiếc iPad Pro bị chậm so với kế hoạch. Các linh kiện phần cứng, phần mềm và cây bút stylus đi kèm chưa sẵn sàng để ra mắt vào mùa xuân. CEO Tim Cook cùng ban lãnh đạo cao cấp của mình phải hoãn việc giới thiệu iPad Pro đến mùa thu năm 2015. Điều đó đem đến cho các kĩ sư Apple thêm thời gian. Nhưng với Johny Srouji, một phó chủ tịch cấp cao nhưng lại không được nhiều người biết đến, thì mọi chuyện không đơn giản như vậy.

Srouji là phủ chủ tịch chịu trách nhiệm về công nghệ phần cứng cho Apple. Bộ phận mà ông dẫn đầu chính là nơi tạo ra các con chip xử lý dùng cho iPhone, iPad, Apple Watch và Apple TV. Kế hoạch ban đầu đó là ra mắt iPad Pro chạy chip A8X, cùng con chip dùng cho iPad Air 2 năm 2014. Tuy nhiên, do lịch ra mắt đã bị dời lại nên iPad Pro sẽ ra mắt cùng với iPhone 6s, và chiếc điện thoại này lại chay chip nhanh hơn, mới là A9. Nói cách khác, iPad Pro sẽ phải dùng A9 hoặc cái gì đó mạnh hơn, không thể yếu hơn.

Đây là thứ làm cho các kĩ sư Apple phải thức đêm thức ngày làm việc. Chiếc iPad Pro rất quan trọng: nó là nỗ lực của Apple trong việc đưa tablet đến các khách hàng doanh nghiệp. Nó không thể nào yếu hơn cái điện thoại iPhone 6s vừa ra mắt được. Thế là Srouji đề ra một chương trình để các kĩ sư dưới trướng tăng tốc phát triển con chip mới, Apple A9X, trong chỉ nửa năm. Cuối cùng các kĩ sư đã hoàn thành công việc đúng thời hạn, thế là iPad Pro ra đời với màn hình 12,9" và con chip mạnh nhất mà Apple từng thiết kế.

Srouji nhanh chóng được thưởng vì nỗ lực của mình. Vào tháng 12, ông trở thành thành viên mới nhất trong ban lãnh đạo của Cook và nhận thêm khoảng 90.000 cổ phiếu nữa từ Apple trong vòng 4 năm tới.

Làm ra vi xử lý riêng, cách để trở nên khác biệt

Kể từ đây, Srouji bắt đầu bước vào sự chú ý của mọi người, thứ mà ông đã cố gắng né tránh kể từ khi về làm cho Apple từ năm 2008. Srouji điều hành bộ phận có lẽ là quan trọng nhất nhưng ít được biết đến nhất bên trong công ty có lời nhất thế giới. Kể từ năm 2010, ông cùng với nhóm của mình đã làm ra con chip Apple A4, con chip đầu tiên do chính Apple thiết kế sau nhiều năm liền xài CPU do bên thứ ba cung cấp. Đây cũng là thời điểm Apple quay trở lại thị trường bán dẫn đầy phức tạp và đắt đỏ.

Hãng muốn làm ra những bộ xử lý được tùy biến riêng như một cách làm cho sản phẩm của mình trở nên khác biệt. Việc này cho phép Apple kiểm soát chặt chẽ tính năng, hiệu năng cũng như mức độ tiêu thụ điện của chip so với với kiểu đi lấy SoC từ bên ngoài về. Trong SoC này, Apple cũng có thể nhúng thêm những linh kiện riêng, ví dụ như một bộ xử lý hình ảnh đặc biệt và một bộ điều khiển bộ nhớ tốc độ cao để dùng với chức năng chụp ảnh liên tục. Cũng nhờ vậy mà Apple có thể phát triển các chức năng của mình một thời gian dài trong bí mật, không phải thông báo cho các đối tác sản xuất của họ, đặc biệt là Samsung, đơn vị là chip song cũng là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Apple trên mảng smartphone.

Quay trở lại với Srouji, năm nay ông 51 tuổi. Ông là người Israeli và về làm cho Apple sau khi rời Intel và IBM. Nhận xét về những nhà thiết kế chip của Apple, ông nói họ là những người nghệ sĩ, còn các kĩ sư là những tay phù thủy chính hiệu. Ông cũng thích những việc khó khăn. "Khó là tốt. Việc dễ chỉ làm phí thời gian mà thôi". Trừ khi việc đó chạm đến giới hạn vật lý, còn không thì mọi thứ dù khó tới đâu cũng làm được.

Khi chiếc iPhone đời đầu ra mắt năm 2007, Steve Jobs hoàn toàn nhận thức được về những hạn chế của sản phẩm. Nó không có camera trước, thời lượng pin kém, kết nối 2G chậm. Nó cũng chạy chậm. Một cựu nhân viên Apple, người từng làm việc với chiếc iPhone này, cho biết rằng mặc dù máy là một thành tựu kĩ thuật công nghệ mang tính đột phá nhưng nó vẫn bị giới hạn vì linh kiện bên trong đến từ nhiều nhà sản xuất khác nhau, và trong số đó thậm chí có những thứ không được thiết kế cho smartphone. Ví dụ, có những linh kiện của Samsung được làm cho đầu DVD. "Steve kết luận rằng cách duy nhất để Apple thật sự khác biệt và đem đến một thứ độc đáo, tuyệt vời đó là bạn phải có chip riêng", Srouji nói. "Bạn phải kiểm soát nó và sở hữu nó".

Một trong những cánh tay phải của Jobs, Bob Mansfield, trưởng bộ phận phần cứng của Apple lúc bấy giờ, đã tuyển Srouji về để thực hiện ước muốn mà Jobs đặt ra. Srouji lúc này đang còn làm cho IBM và ông là một ngôi sao sáng trong ngành công nghiệp kĩ thuật bán dẫn. Mansfield hứa hẹn với ông về cơ hội làm một thứ hấp dẫn từ đầu.

Quyết định tự làm chip là một quyết định mang tính rủi ro cao. Với kích thước chỉ khoảng một con tem, bộ xử lý là thành phần quan trọng nhất với bất kì một thiết bị điện toán nào. Nó là nơi điều khiển gần như mọi thứ, từ việc chơi game, post hình lên Facebook, gửi tin nhắn cho đến những thao tác phức tạp hơn. Chỉ một dòng điện nhỏ đi từ pin sang vi xử lý cũng đủ để hàng trăm triệu bóng bán dẫn hoạt động với tốc độ cao trong chỉ vài nano giây. Đây giống như là cả một siêu thành phố nhưng nhỏ bằng đầu ngón tay. Khi chip không làm tốt việc của mình, thiết bị sẽ bắt đầu chậm, app chạy không được, thậm chí còn khiến cho chúng ta muốn ném hẳn điện thoại vào tường cho đỡ tức.

Nếu có lỗi ở phần mềm, bạn chỉ cần một bản vá. Nhưng nếu phần cứng lỗi, mọi chuyện sẽ rất khác. "Nếu bạn làm một bóng bán dẫn sai, xong, game over", Srouji nói. "Mỗi bóng bán dẫn đều phải hoạt động. Silicon khó chịu chỗ đó". Trong số những hãng làm điện thoạt và máy tính, thường thì họ sẽ để phần làm chip cho những công ty có chuyên môn cao, ví dụ như Intel, Qualcomm hay Samsung. Ngay chính Apple cũng thế, trước đây hãng từng cùng phát triển chip Power cho máy Mac, nhưng năm 2005 Jobs đã quyết định chuyển sang xài CPU Intel mạnh hơn với chi phí tốt hơn.

Còn khi Srouji về Apple, công ty đang có khoảng 40 kĩ sư đang làm việc để tích hợp con chip từ nhiều hãng khác nhau vào iPhone. Tới tháng 4 năm 2008, nhóm này tăng lên 150 người sau khi Apple mua lại P.A. Semi, một công ty khởi nghiệp chuyên về bán dẫn với hiệu quả tiêu thụ điện tốt ở Thung lũng Silicon. Srouji cùng nhóm của mình nhận thấy rằng họ thường xuyên phải làm việc với nhiều bộ phận khác nhau, từ các kĩ sư phần mềm, những người muốn con chip hỗ trợ cho tính năng mới của họ, cho đến nhóm thiết kế công nghệ, những người muốn làm cho iPhone mỏng hơn, đẹp hơn.

Sau một thời gian dài làm việc, công sức của Srouji bắt đầu lộ diện trên iPad và iPhone 4. Vi xử lý mang tên Apple A4 này là một phiên bản được thiết kế từ kiến trúc của ARM. A4 được thiết kế để vận hành được màn hình độ phân giải cao trên iPhone lúc đó. Srouji nhớ lại rằng nó giống như là một cuộc chạy đua để sản xuất được SoC đầu tiên của Apple. "Chiếc máy bay đang chuẩn bị cất cánh, và tôi xây xong đường băng vừa kịp lúc".

Không nhiều người để ý, cho đến khi...

Trong những năm sau, Apple tiếp tục cải tiến thiết kế chip của mình, ra mắt những SoC mới để giúp chạy được những tính năng như nhận diện vân tay, gọi video, Siri... Đến năm 2012, nhóm của Srouji bắt đầu làm các phiên bản SoC đặc biệt dành cho tablet để chúng có thể vận hành với màn hình retina như là iPhone. iPad 3 là chiếc tablet đầu tiên có màn hình retina, và cũng là mẫu máy đầu tiên sử dụng dòng chip "x". A5x trong iPad 3 có sức mạnh đồ họa cao hơn nhiều so với A5 của iPhone, nhờ vậy mà nó có thể đáp ứng được với màn hình 2048x1536 của máy.

Nhưng tính ra thì việc Apple tự làm chip di động cũng không phải là thứ được quá nhiều người quan tâm, mãi cho đến năm 2013 khi iPhone 5s ra đời. Chiếc máy này sử dụng SoC A7, con chip smartphone đầu tiên trên thế giới sử dụng kiến trúc 64-bit, trong khi tất cả SoC di động còn lại và ra mắt sau đó vài tháng cũng chỉ toàn là 32-bit. A7 ra đời đã giúp chạy được những tính năng mới, ví dụ như Apple Pay và cảm biến vân tay Touch ID vốn cũng chưa phổ biến vào thời điểm đó. Các lập trình viên phải viết lại ứng dụng của mình để tận dụng chuẩn mới, nhưng nó đã giúp mọi thứ chạy nhanh hơn, kiểm soát bộ nhớ tốt hơn.

Qualcomm, lúc đó và cũng như bây giờ với vai trò là hãng thiết kế chip di động lớn nhất, đưa ra một quyết định làm mọi người bất ngờ. Họ bỏ hết kế hoạch phát triển SoC 32-bit và dồn toàn lực để đuổi kịp Apple. Ryan Smith, biên tập viên của trang AnandTech, nhận xét rằng tất cả mọi công ty di động khác đều muốn có được thứ như Apple đang xài. "A7 đã làm thế giới đảo lộn".

Srouji không thể giấu được nụ cười khi nhớ lại phản ứng của các đối thủ về việc Apple bất ngờ ra mắt một con chip 64-bit do hãng tự thiết kế. "Khi chúng tôi chọn làm cái gì đó là bởi vì chúng tôi nghĩ nó là vấn đề mà không ai có thể làm được, hoặc đó là một ý tưởng rất khác biệt và độc đáo đến mức để tạo ra nó thì chỉ có cách tự làm".

Xuất thân và công việc của Srouji

Srouji được sinh ra ở Haifa, một thành phố cảng nằm ở bắc Israel. Ông là con thứ 3 trong gia đình 4 con. "Haifa là thành phố có nhiều chủng tộc nhất ở Israel. Bạn có Thiên chúa giáo, Hồi giáo, Cơ Đốc giáo. Bạn có thể tìm thấy bất kì tôn giáo nào ở đó, và mọi người sống hoàn thuận với nhau trong một bầu không khí thanh bình. Chính vì thế mà việc hòa thuận hay tích hợp mọi thứ lại với nhau đã là tính cách của tôi".

Cha của Srouji sở hữu một doanh nghiệp sản xuất kim loại nằm ở ngoài thành phố. Từ năm 10 tuổi, Srouji đã dành thời gian cuối tuần và những mùa hè của mình để giúp cha tạo ra những sản phẩm mà sau đó sẽ được xài cho máy móc, thiết bị y tế và các công cụ cơ khí nói chung. Cha của ông có một triết lý rất lạ: Ông sẽ tính giá thấp nếu khách hàng yêu cầu làm những thứ phức tạp, và tính giá cao với những việc dễ. "Nếu có một thứ phức tạp mà ông ấy chưa từng làm, ông sẽ muốn làm nó".

Cha của ông cũng là người luôn nhắc rằng ông không được hài lòng với việc làm cỉa gia đình. Việc đi học quan trọng hơn. Hồi cấp 3, Srouji đạt điểm tuyệt đối ở môn Toán, Vật lý, Hóa học và Khoa học. Ông tiếp cận với máy tính thông qua một giáo viên hướng dẫn ở Technion Israel Institute of Technology, một trong những trường kĩ thuật hàng đầu thế giới. "Tôi lập tức yêu nó", Srouji cho hay.

Vậy là ông bắt đầu đi học ở Technion. Ông dành những buổi tối của mình ở phòng lab để viết những dòng mã lệnh bằng bút chì, sau đó nhận bằng cử nhân rồi thạc sĩ khoa học máy tính. Luận văn thạc sĩ của ông là về một kĩ thuật mới dùng trong việc kiểm tra phần cứng và phần mềm. Khi tốt nghiệp, Srouji được IBM nhận vào làm. Lúc đó IBM đang đặt trụ sở lớn nhất bên ngoài nước Mỹ của mình ở ngay Haifa nhằm mục đích thu hút những người tài giỏi từ Technion và các trường đại học khác ở quốc gia này. Ông bắt đầu nghiên cứu về hệ thống máy tính phân tán, tức là nhiều máy tính đặt ở nhiều nơi được kết nối để chạy một tác vụ phức tạp nào đó. Để các máy tính hoạt động hiệu quả và trơn tru cần rất nhiều kĩ năng xây dựng phần cứng cũng như tạo thuật toán phần mềm.

Mặc dù ở Israel hay bị xung đột sắc tộc nhưng trong thế giới của Srouji thì chuyện này chẳng là vấn đề gì. Cohn, một người có tôn giáo khác với Srouji và hiện giờ vẫn còn là bạn của Srouji’s, nói: "Những người kĩ thuật đối xử với nhau dựa trên tính cách và khả năng kĩ thuật. Bạn không nghĩ về những thứ khác. Bạn chỉ đơn giản là làm việc cùng nhau, còn những thứ khác thì dẹp bỏ hết".

Năm 1993, Srouji rời IBM về làm cho Intel, nơi ông tạo ra các kĩ thuật giúp chạy giả lập để kiểm tra sức mạnh của thiết kế vi xử lý. Trong một lần đi Mỹ năm 1999, ông đã dành 20 phút trên xe để thuyết phục nhà quản lý Uri Weiser, người cũng xuất thân từ Israel, về việc cho mình qua làm ở Intel Mỹ trong 3 năm. Thế là ông bắt đầu hành trình mới.

Srouji sống cách vài dặm tính từ trụ sở Apple ở thành phố Cupertino. Ông lái một chiếc Mercedes-Benz đen và giải trí bằng cách tập tạ hoặc đạp xe vào cuối tuần. Ông dễ cười, thân thiện nhưng cũng vô cùng kín tiếng về những bí mật của công việc.

Srouji đã từng mời đồng nghiệp Weiser để diễn thuyết về việc phát triển chip ngay tại trụ sở Apple. Sau bài thuyết trình đó, một người trợ lý dẫn Weiser đến văn phòng trống không của Srouji, nơi ông nhận thấy rằng những tờ giấy trên bàn đều được lật úp lại. Rồi Srouji bước vào phòng và nói với Weiser rằng ông không thể ngồi ở đây. Ông phải ngồi gần người trợ lý và nếu muốn đi đâu thì cô ấy sẽ dẫn đi.

Tham quan phòng thí nghiệm chip của Apple

Vào một buổi sáng tháng 2, Srouji dẫn anh bạn bên trang Bloomberg đi tham quan một nơi không được đánh dấu trong danh sách Apple. Một chiếc xe bút rời khỏi trụ sở của công ty và chạy 10 phút để đến một văn phòng trông rất bình thường. Sau khi vượt qua nhiều lớp cửa bảo vệ, mọi người bước vào một căn phòng thử nghiệm chip của Apple.

Ở đây rất yên tĩnh, chỉ có tiếng máy lạnh chạy và hàng loạt đèn xanh đỏ chớp tắt từ những cái hộp màu đen được đặt chồng lên nhau. Căn phòng này chứa những chiếc máy Mac và công cụ để test lỗi trong kiến trúc của vi xử lý. Việc kiểm tra có thể mất đến vài ngày cho một phần của nhip, sau đó mới tiếp tục test đến phần kế tiếp. Tính chung thì một đợt kiểm tra chip như thế này có thể mất đến nhiều tháng trời. "Chúng tôi 'hành hạ' những con chip nhiều nhất có thể. Nếu bạn may mắn và kiên nhẫn, bạn có thể tìm thấy lỗi trước khi giao nó đến tay khách hàng".

Trong một căn phòng khác, các bảng mạch điện tử được nối với nhau được mô phỏng lại một chiếc iPhone hoặc iPad. Các kĩ sư của Apple, những người đang ở bất kì nơi nào trên thế giới, có thể kiểm tra mã nguồn của mình trên những bảng mạch này mà không cần đến tận đây.

Rồi chuyến xe buýt đưa mọi người đến một tòa nhà khác, nơi rất nhiều chiếc Mac Mini đang được xếp hàng dài để kiểm tra nhiều nguyên mẫu chip trong các điều kiện nhiều độ và áp suất khác nhau. Srouji bật mí: "Chưa ai từng đến đây cả. Bạn là người đầu tiên".

Srouji không nói về chi phí để xây dựng và vận hành những cơ sở kiểm tra này, nhưng chi phí nghiên cứu và phát triển của Apple đã chạm mốc 8,1 tỉ USD vào năm ngoái, tăng mạnh so với 6 tỉ USD của năm 2014 và 4,5 tỉ USD hồi năm 2013. Điều đó cho thấy rằng Apple đang chi rất mạnh tay cho tương lai của hãng, và các nhà phân tích dự đoán rằng một phần lớn trong số đó được đổ vào việc nghiên cứu chip. Srouji có nói rằng ngân sách của ông không cần được giám sát chặt chẽ bởi Cook bởi bản thân ông đã chi rất kĩ. "Tôi chi tiền rất cẩn thận. Tôi thật sự tin rằng các kĩ sư sẽ phát huy hết sức mạnh của mình khi họ bị giới hạn bởi một thứ gì đó, ví dụ như tiền, công cụ hay nhân lực. Nếu bạn quá thoải mái và chi quá nhiều tiền thì đây không phải là một cách suy nghĩ tốt".

Theo Tinhte.vn, nguồn: Bloomberg